Waarom ontspannen geen doel op zich is
Heb je dat ook wel eens? Je zit op een meditatiekussentje, je doet braaf een ademhalingsoefening, maar diep vanbinnen ben je ondertussen koortsachtig aan het controleren of het al ‘werkt’. “Ben ik al rustig? Voel ik al zen? Waarom flitsen die gedachten nog steeds door mijn hoofd?”
Het is de ultieme paradox van onze moderne tijd: we maken van innerlijke rust een prestatiedoel. We willen scoren op mindfulness.
De filosoof Jiddu Krishnamurti vatte dit feilloos samen toen hij sprak over de ‘activiteit van het zelf’. Het menselijk verstand is een rasechte projectmanager. Het wil constant oordelen, vergelijken, streven en verbeteren. Als onze mind eenmaal verveeld is geraakt met wereldse zaken zoals geld, status of intellectuele kennis, richt het zijn pijlen simpelweg op een nieuw doel: spiritualiteit, verlichting of psychologische flexibiliteit.
Het resultaat? Oude wijn in nieuwe zakken. Je bent nog steeds aan het vechten, maar nu met een spiritueel sausje.
De kloof tussen ‘moeten’ en ‘zijn’
Zodra je gaat mediteren of ontspannen om iets te bereiken, creëer je direct een kloof. Een kloof tussen ‘hoe het nu werkelijk met je gaat’ (onrustig, druk, chaotisch) en ‘hoe het volgens het boekje zou moeten voelen’ (kalm, leeg, sereen).
Zolang die kloof er is, ben je in strijd met de realiteit van dit moment. En waar strijd is, is per definitie geen rust. Je kunt meditatie of acceptatie simpelweg niet ‘doen’ vanuit de behoefte van je ego om een betere, rustigere versie van jezelf te worden. Het is juist het loslaten van die hele behoefte wat voor ruimte zorgt.
Van inhoud naar context
Binnen de Acceptance and Commitment Therapy (ACT) noemen we dit de overstap van het geconceptualiseerde zelf (de identiteit die hard moet werken om alle ballen hoog te houden) naar het observerende zelf (Zelf-als-context).
Je hoeft de storm in je hoofd niet stil te leggen. Je hoeft de onrust niet weg te toveren. Waar het om gaat is dat je de ruimte wordt waarin de onrust mag ronddrijven, zonder dat je er direct iets mee moet. Je bent de lucht, niet het weer.
Test je eigen streven
Wil je ervaren hoe geraffineerd jouw eigen verstand probeert te streven naar resultaat? Op de ACT Werkplaats staat een korte, interactieve tool die je hier direct in ontregelt. Geen ingewikkelde techniek, maar een milde spiegel voor de mind.
Probeer de tool hier zelf uit: De Strevende Mind.
Je hoeft er niets mee te bereiken. Succes.